ಈ ವರ್ಷ ನೇಪಾಳ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗಗಳು ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದರೆ, ರಾಯಚೂರು ಭಾಗ ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಾಣದ ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಬರ ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ಎರಡೂ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯದಿಂದ ಎದುರಾಗುತ್ತಿರುವ ಗಂಭೀರ ಸವಾಲುಗಳ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.
2025ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 331 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಒಂದಲ್ಲೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ ಎಂಬ ವರದಿಯಿದೆ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಹಜವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ನಿರ್ಲಿಪ್ತರಾಗುವುದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಕೋಪವನ್ನೂ ‘ದೈವೇಚ್ಛೆ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಬದಲು, ಅದನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಸವಾಲಾಗಿ ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಪತ್ತು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು, ಕೇಂದ್ರದ ತಂಡ ಬಾಧಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ವರದಿ ನೀಡುವುದು, ಬಳಿಕ ಪರಿಹಾರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಯಾವಾಗ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ದಾನ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ನಿರ್ಧಾರದ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಹೊರತಂದು, ಪೂರ್ವನಿಗದಿತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತುಗಳಿಂದ ದೇಶವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಭಾರಿ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕೃಷಿ, ಅರಣ್ಯ, ಭೂಬಳಕೆ, ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಾಗೂ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಂತಹ ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ದೊರೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಪ್ರಮುಖ ಕಳವಳವಾಗಿದೆ.
ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಹಾಗೂ ಸಾರಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹವಾಮಾನ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮುಂದಿನ ಬರ ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೂ ಸಮಾನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು. ಜಲಮೂಲಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನ, ಮಣ್ಣಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹಾಗೂ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
ವಿಪತ್ತು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರೈತರಿಗೆ ಕೆಲವು ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೆರವು ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕೃಷಿ ಕೂಲಿಕಾರರು, ದಿನಗೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯದ ಪರಿಣಾಮ ಬೆಳೆ ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆದಾಯವನ್ನೂ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಹಾನಿಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಬಹುದು. ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ, ಪ್ರವಾಹದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಅಸಹಜ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಸೇರಿದಂತೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಉಪಗ್ರಹ ದತ್ತಾಂಶ ಹಾಗೂ ಸಮರ್ಥ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ದೃಢಪಡಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮುಂದಿಡಲಾಗಿದೆ.
ಇದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಕೇಂದ್ರದ ತಂಡದ ಭೇಟಿ, ವರದಿ, ನಿಯೋಗ ಮತ್ತು ಮಾತುಕತೆಗಾಗಿ ಕಾಯುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ನೆರವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇಂದ್ರ, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರ ಹಾಗೂ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವೂ ಇದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವಾಗ ಅದರ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಹವಾಮಾನ ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚವನ್ನೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅಳೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೇಕಾಗಿದೆ.
ರಸ್ತೆ, ಸೇತುವೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಣ ಮೀಸಲಿಡುವಂತೆಯೇ ‘ಹವಾಮಾನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ನಿಧಿ’ ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಬಜೆಟ್‌ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾಲನ್ನು ಈ ನಿಧಿಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟು, ವಿಕೋಪ ಸಂಭವಿಸಿದ ನಂತರ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಅಪಾಯ ತಗ್ಗಿಸುವ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಹವಾಮಾನ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುದಾನ ನೀಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಜಲಮೂಲಗಳು ಹಾಗೂ ಹವಾಮಾನ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ವಸತಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಗಡಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಮಾಜದ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳೇ ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಪತ್ತು ಸಂಭವಿಸಿದ ನಂತರ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅಪಾಯವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿ ಜನರು ಅದನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಹಾರವಾಗಲಿದೆ.
ದುರ್ಬಲ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವದ ಭದ್ರತೆ ಕಲ್ಪಿಸದೆ ‘ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ’ದ ಗುರಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೇ ಈ ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.
